Page 13

gezond idee herfst 2015

gezond idee 13 Wat zijn dat precies, behandelbeperkingen? Jean-Pierre Gielen: ‘Mensen denken bij behandelbeperkingen alleen aan niet reanimeren. Iemand van 85 jaar, met bijvoorbeeld een hartziekte en bijkomende andere gezondheidsklachten, wil soms niet meer gereanimeerd worden bij een hartstilstand. Omdat het leven “af” is en het soms de vraag is hoe goed iemand uit zo’n reanimatie komt. Maar een behandelbeperking is bijvoorbeeld ook dat je niet meer geopereerd wilt worden, geen bloedtransfusie wilt krijgen, of niet beademd wilt worden. Ook die keus, om niet meer behandeld te willen worden met alleen als doel het leven wat te verlengen, is een behandelbeperking.’ Trekt de dokter dan zijn handen van je af als je dat aangeeft? Riet Smets: ‘Integendeel. Het woord behandelbeperking klinkt negatief; alsof je wordt opgegeven. Maar het doel is juist om mensen ook in hun laatste levensfase nog kwaliteit van leven te laten behouden. We proberen dan nog wel om pijn te verlichten of angst te verminderen. Vergeet niet dat “tot het gaatje gaan” op medisch gebied, soms veel pijn en leed kan veroorzaken.’ Jean-Pierre Gielen: ‘Van een chemokuur bijvoorbeeld worden mensen soms zieker dan van de kankerverschijnselen. Ook komt het voor dat we iemand reanimeren die in het ziekenhuis een hartstilstand krijgt, waarna diegene in slechte toestand op de IC belandt, gekoppeld aan allerlei apparaten. En dat de familie dan zegt: “Dit had pa nooit gewild”. Dat had je dan eigenlijk eerder met de zorgverleners moeten bespreken.’ Wat is dan het beste moment om hierover te praten met de dokter? Riet Smets: ‘In sommige ziekenhuizen wordt bij opname standaard aan de patiënt gevraagd of hij of zij gereanimeerd wil worden bij een hartstilstand. Daar moeten we naartoe, denk ik. Daarnaast is het aan de zorgverleners om het gesprek over eventuele behandelbeperkingen te beginnen als de gezondheidssituatie van de patiënt daarom vraagt. In het ziekenhuis ziet een verpleegkundige, die meer bij de patiënt is dan de arts, dat vaak het eerste. Maar ook met de huisarts kun je dat gesprek hebben als patiënt. Het kan eigenlijk op elk moment dat het je bezighoudt.’ Waar moet je het dan precies over hebben? Riet Smets: ‘Het is vooral belangrijk dat je aangeeft wat voor jou een situatie zou zijn die je niet wilt. Sommige mensen zeggen: “Ik wil wel gereanimeerd worden, maar als ik daarna als een kasplantje in een verpleeghuis kom te liggen en niet meer kan praten met mensen, hoeft het niet. Dan vind ik mijn bestaan zinloos.” Zoiets kun je vastleggen in een wilsverklaring die je kunt downloaden op internet, maar je kunt het ook in een handgeschreven brief zetten. Als maar duidelijk is wat je wel en niet wilt. En bespreek het met je zorgverleners en naasten, ook als je nog niet precies weet wat voor jou kwaliteit van leven is.’ Jean-Pierre Gielen: ‘Kwaliteit van leven is voor iedereen iets anders. Voor de één is een dwarslaesie geen kwaliteit van leven, terwijl een ander daarmee kan leven. We hebben motorcoureurs gezien die vanaf hun nek verlamd raakten na een ongeluk. Aanvankelijk zagen ze daar geen kwaliteit van leven in, terwijl ze een jaar later toch manieren gevonden hadden om te genieten van het leven.’ Maar wat als je van gedachten verandert, terwijl je al hebt vastgelegd dat je bepaalde behandelingen niet wilt? Riet Smets: ‘Je kunt er altijd op terugkomen, dat is geen enkel probleem.’ En krijg je die behandeling dan dus ook altijd? Riet Smets: ‘De zorgverleners kijken als team, soms met een second opinion van een ander team, of een behandeling medisch verantwoord is. Als het in de ogen van de artsen en verpleegkundigen zinloos is om bijvoorbeeld te opereren of reanimeren, omdat de situatie van de patiënt er niet beter op wordt, beslissen zij – als het kan in overleg met de patiënt – om niet te behandelen. Maar als de arts bijvoorbeeld een behandeling voorstelt die ertoe leidt dat de patiënt zou moeten gaan dialyseren, kan de patiënt beslissen of hij of zij dat wil.’ Daar moet de arts zich dan bij neerleggen? Riet Smets: ‘Ja. Dat is voor zorgverleners ook niet altijd even makkelijk, want het liefste willen ze iets betekenen voor de patiënt. Soms besluiten jonge mensen met jonge kinderen, dat ze geen behandeling meer willen van bijvoorbeeld kanker.’ Jean-Pierre Gielen: ‘Dat is natuurlijk verschrikkelijk; het raakt de betrokken zorgverleners ook erg. Maar deze patiënten hebben er heel goed over nagedacht, waardoor ze weten wat ze wel en niet willen.’ Riet Smets: ‘Soms biedt niet behandelen meer kwaliteit van leven dan wel behandelen.’ Meer informatie op mumc.nl, zoek op ‘wil ik alles wat kan’ (met onder meer een video over een patiënte die koos voor behandelbeperkingen). Op knmg.nl, zoekterm ‘handreiking tijdig spreken over het levenseinde’ is ook een checklist voor de bespreekpunten te vinden.


gezond idee herfst 2015
To see the actual publication please follow the link above